ඇමෙරිකානු උප මූලික උකස් ණය වෙලඳපළ කඩා වැටීම තුළින් කුඩා මුල්යකරණ ආයතනවලට ගත හැකි පාඩම
Lesson to microfinance institutions from the burst of US subprime mortgage bubble
ඇමෙරිකානු මූල්ය වෙළඳපොළෙහි වැදගත් අංගයක් ලෙස සැලකෙන උකස්කරයන් මත ණය ලබාදීම ඉතා ජනප්රිය උප මූලික උකස් ණය වෙලඳපළක් (subprime lending market) ලෙස සැලකෙන අතර එය සාමාන්ය ණය වෙළඳපලට වඩා ජනප්රිය වන්නේ අඩු ආදායම්ලාභීන්ට පහසුවෙන් ණය ලබා ගැනීමට හැකිවීම නිසාය. එහෙත් මෑතකදී පටන් මෙම උප මූලික ණය වෙළඳපළ ඉතා සීඝ්රයෙන් සහ දරුණු ලෙස කඩාවැටීමට පටන්ගෙන ඇති අතර මේ වනවිට මිලියන 7 ක් පමණ ණයලාභීන්ගෙන් මිලියන 2 ක් පමණ ණය නැවත ගෙවීම අතපසුකර ඇති අතර ඔවුන් බොහෝ දෙනෙකුට උකස් කරන ලද තමන්ගේ නිවාස අහිමිවන තත්වයක් උදාවී ඇත. මෙම ණය වෙළඳපල කඩා වැටීම ඇමෙරිකානු ආර්ථිකය පමණක් නොව මුළු ගෝලීය ආර්ථිකයම දරුණු අවපාතයක් කරා ගමන් කිරීමේ පෙර සලකුණක් ලෙස සලකන දේශපාලඥයින්, ආර්ථික විද්වතුන් සහ මුල්ය විශේෂඥයින් ඒ පිලිබඳ විමතියෙන් සහ අවධානයෙන් සිටී.
එහෙත් මෙම තත්වයට හාත්පසින්ම වෙනස් ස්වරූපයක් පෙන්නුම් කරණ කුඩා මූල්යකරණ වෙළඳපල (microfinance market) ඉතිහාසයේ නොවූවිරූ අන්දමින් ඉතා සාර්ථකව ගෝලීයව සහ විශේෂයෙන්ම සංවර්ධනයවන රටවල් තුල ප්රසාරණයවෙමින් පවතී. මේ වන විට ලොව පුරා දළ වශයෙන් කුඩා මුල්යකරණ ආයතන 3300 ක් පමණ අඩු ආදායම්ලාභී පවුල් මිලියන 100 කට පමණ ණය ලබාදී ඇති අතර එම ප්රමාණයද දිනෙන් දින වර්ධනයවෙමින් පවතී. මෙහි විශේෂත්වය වන්නේ මෙම ණය වෙළඳපල දෙකම (ඇමෙරිකානු උප මුලික ණය වෙළඳපළත් සංවර්ධනයවන රටවල කුඩා මූල්යකරණ වෙළඳපළත්) පහළ ආර්ථික ප්රජාවන් ඉලක්ක කිරීම තුළින් දක්වන සමානතාවයයි.
එසේනම් එවන් එක් ණය ක්රමයක් ඇමෙරිකානු ආර්ථිකයම අවපාතයකට ඇදගෙන යෑමට සමත්වෙද්දී ඊට සමගාමීව අනිත් ණය ක්රමය තිරසාරවත් ලෙසින් ලොව පුරා දිලිඳුකම පිටු දැකීමට සමත් වන්නේ ඇයිදැයි යන්න බරපතළ ප්රශ්නයකි.
මෙයට කෙටි පිළිතුරක් දෙන කුඩා මුල්යකරණයේ පුරෝගාමියෙකුවන නෝබෙල් සාම ත්යාගලාභී මහචාර්ය මොහොමඩ් යුනුස් පවසන්නේ ඇමෙරිකානු උප මූලික ණය වෙළඳපළ කඩා වැටීමට මූලික හේතුව එය අනුගමනය කරන ‘දියාරු ක්රමවේදය’ බවයි. කුඩා මුල්යකරණ වෙළඳපළ ඇමෙරිකානු උකස් ණය වෙළඳපළ තරම් සංකීර්ණ නොවීමද එක් හේතුවකි.
මේ පසුබිම තුළ ඇමෙරිකානු උප මූලික ණය වෙළඳපළෙහි ‘දියාරු’ බවට හේතු පාදකවන ප්රධාන සාධකයන් ලෙස හඳුනා ගෙන ඇත්තේ:
- ණය ලාභීන් මෙන්ම ණය දෙන මූල්යායතනද දක්වන සැහැල්ලු බව හා ඒ නිසාම ණය දීම සහ ණය ගෙවීම පිළිබඳ අවිචාරමත් තීරණ ගැනීම.
- ගුණාත්මක බවට වඩා ප්රමාණාත්මක බවට මුල් තැන දෙමින් දිරි දීමනා සහ වෙනත් පහසුකම් සැපයීම.
- ණය සපයන මූල්යායතන හා ණය ලාභීන් අතර සමීප හා සජීවි අන්තර් සම්බන්ධයක් නොමැතිවීමල සහ ඒ නිසාම නොගැළපෙන තොරතුරු ඉස්මතුවීම.
- දිනන් දිනම අළුත් ණය දෙන ආයතන බිහිවීම නිසා මතුවන තරඟකාරිත්වයට මුහුණ දීම සඳහා ගුණාත්මක බවින් ඉතාමත් බාල මුල්ය නිෂ්පාදන හා ක්රමවේද හඳුන්වාදීම හා අනුගමනය කිරිම.
- උප මූලික උකස් ණය වෙළඳපළ සඳහා උචිත රෙගුලාසි පද්ධතියක් නොමැතිවීම.
ගෝලීය ප්රාග්ධන වෙළඳපළ ආයෝජනයන් වැඩි වැඩියෙන් කුඩා මුල්යකරණ ආයතන කෙරෙහි යොමුවීමේ ප්රවනතාවයක් දක්නට ලැබෙද්දී ඇමෙරිකානු උපමූලික වෙළඳපල කඩා වැටීමට හේතුවුයේයැයි සැලකෙන ඉහත සඳහන් කරුණු කෙරෙහි සැලකිළිමත්වීම සියළුම කුඩා මුල්යකරණ ආයතනවල වගකීමක් ලෙස සැලකිය හැක.