මන්දගාමීව යථා තත්වයට පත්වන ලෝක ආර්ථිකය තුළ සංවර්ධනය සඳහා අවශ්ය ආයෝජන මුදල් සොයා ගැනීම සංවර්ධනයවන රටවල්වලට අභියෝගයක්වනු ඇත.
Developing countries will encounter financing shortages amidst slowly recovering global economy
(2010 ජනවාරි 28)
2008 දී උද්ගතවූ මූල්ය අර්බුදය නිසා කඩාවවැටුනු ගෝලීය ආර්ථිකය යථා තත්වයට පත්වීමේ වේගය මේ වසරතුලදී අඩාලවනු ඇතැයි ලෝක බැංකුව විසින් නිකුත් කරන නවතම වාර්තාවක් පෙන්වාදෙයි. Global Economic Prospects – GEP 2010 නමැති මෙම වාර්තාවට අනුව එම මුල්ය අර්බුදයට ලක්වූ විවිධ මුල්ය හා වෙනත් කර්මාන්ත සඳහා ලබාදුන් මූල්ය උත්තේජක (ආධාර) පැකේජයන්වල (financial stimulus packages) බලපෑම ක්රමයෙන් හිනවීම මෙයට හේතුවයි. එසේ ඉස්මතුවූ ගෝලිය මූල්ය අර්බුදය නිසා තවදුරටත් දරුණු විපාක ඇතිවිය නොහැකි නමුත් ගෝලීය ආර්ථිකයේ වර්ධන වේගය පූර්ව මූල්ය අර්බුද සමයේ (pre- crisis period) තත්වයට පත්විම සඳහා අඩුම වශයෙන් තව අවුරුදු 10 ක්වත් ගතවනු ඇතැයි මෙම වාර්තාව අනුමාන කරයි.
වර්ෂ 27 කට පසු (1982) සමස්ථ ලෝක දළ ජාතික නිෂ්පාදිතයේ වාර්ෂික වර්ධන වේගය 2009 දි ඍණ වර්ධන අගයක් (-2.2%) දක්වා පහළ වැටුනු අතර සංවර්ධිත රටවල්වල ආර්ථික වර්ධන වේගය 2009 දී -3.3% ක් තරම් අඩුවිය. සංවර්ධිත රටවල්වල ඇතිවූ ආර්ථික කඩාවැටීමත් ඒ හා සමගම එම රටවල්තුළ පාරිභෝගික භාණ්ඩ සඳහා ඇති ඉල්ලුම අඩුවීමත් නිසා සමස්ථ ලෝක වෙළදාමද කඩා වැටුනු අතර ලෝක වෙළඳාමේ (world trade) වාර්ෂික වර්ධන වේගය 2009 දී -14.4% තරම් පහළට වැටින.
වාර්ෂික වර්ධන වේගය (%) Annual growth rate (%) |
||||||
2006 |
2007 |
2008 |
2009 |
2010* |
2011* |
|
| ගෝලිය දළ ජාතික නිෂ්පාදිතය Global GDP | 4 |
3.78 |
2.01 |
-2.2 |
2.7 |
3.2 |
| සංවර්ධනයවන රටවල දළ ජාතික නිෂ්පාදිතය Developing countries GDP | 7.3 |
7.6 |
5.4 |
1.2 |
5.2 |
5.8 |
| සංවර්ධිත රටවල දළ ජාතික නිෂ්පාදිතය Developed countries GDP | 2.8 |
2.6 |
0.5 |
-3.3 |
1.8 |
2.3 |
| දකුනු ආසියානු කලාපයේ දළ ජාතික නිෂ්පාදිතය South Asia GDP | 9 |
8.5 |
5.7 |
5.7 |
6.9 |
7.4 |
| ශ්රී ලංකාවේ දළ ජාතික නිෂ්පාදිතය Sri Lanka GDP | 7.7 |
6.8 |
6 |
3.6 |
5 |
6 |
| ලෝක වෙළඳාම World trade | 9.3 |
6.7 |
2.9 |
-14.4 |
4.3 |
6.2 |
| දකුනු ආසියානු රටවල ස්ථාවර ප්රාග්ධන ආයෝජන Fixed Investments South Asia | 14.6 |
13.6 |
7.6 |
4.1 |
9.7 |
10.2 |
*2010 හා 2011 සඳහා ඇත්තේ පුරෝකථන (forecast) අගයන්ය
මූල්ය ආයතනවලින් අවදානමක් නොතකා විශාල වශයෙන් ණය ලබාදීම 2008 දී ඉස්මතුවූ ගෝලිය මුල්ය අර්බුදයට ප්රධානම හේතුවක්වූ නමුදු ව්යාපාරිකයින්ට ඉතා පහසුවෙන් හා අඩු වියදමකින් තම ප්රාග්ධන පහසුකම් ලබාගැනීමට හැකිවීම 2003-2007 අවධියේ බොහෝ රටවල ආර්ථික සමෘද්ධිමත් භාවයටද හේතුවක්විය. එයින් පසුව ඉස්මතුවූ මූල්ය අර්බුදයෙන් බැටකෑ බැංකු හා වෙනත් මූල්යායතන ණය ලබාදීමේදී අවදානමකින් තොර වඩාත් ප්රවේශම්කාරි පිළිවෙතක් අනුගමනය කිරීමට වර්තමානයේ පෙළඹී තිබීම ප්රාග්ධන පිරිවැය (cost of capital) ඉහළ යෑමට හා ප්රාග්ධන සැපයුම අඩුවීමටද හේතුවිය හැක. මෙම තත්වය සංවර්ධනයවන රටවල ආර්ථික වර්ධනයට බාධාවක් වනු ඇති අතර මේ නිසාම ඉදිරි වර්ෂ 5 – 7 ත් අතර කාලයතුළ සංවර්ධනයවන රටවල ආර්ථික වර්ධන වේගය අපේක්ෂාකළ මට්ටමටත් වඩා 0.2% - 0.7% අතර ප්රමාණයකින් පහත වැටෙනු ඇත.
ආර්ථිකව ඉතා සමෘද්ධිමත්වූ හා පහසුවෙන් මෙන්ම අඩුවියදමකින් ණය පහසුකම් ලබාගැනීමට හැකිවූ 2006 – 2007 අතර කාලය තුල දකුනු ආසියානු කලාපයේ රටවල සමස්ථ ස්ථාවර ප්රාග්ධන ආයෝජනය (fixed capital investments) වාර්ෂිකව 13% ත් 14% ත් අතර වේගයකින් වර්ධනයවූ නමුත් 2009 වනවිට එම වේගය 4.1% දක්වා අඩුවී ඇත. මෙම ලෝක බැංකු වාර්තාවට අනුව 2011 වර්ෂය වනවිට පවා දකුනු ආසියානු කලාපයේ රටවල වාර්ෂික ස්ථාවර ප්රාග්ධන ආයෝජන වර්ධන වේගය 11% ඉක්මවනු නොඇත.
මෙම වාර්තාව පෙන්වා දෙන අන්දමට සංවර්ධනයවන රටවල ආර්ථිකයන් යථා තත්වයට පත්කර ගැනිමට ඇති ප්රධාන බාධාව වන්නේ සංවර්ධන ආයෝජනයන් (development investments) සඳහා ඇති තරම් ප්රාග්ධනය නොමැතිවීමයි. සංවර්ධනයවන රටවල ප්රාග්ධන අවශ්යතා සැපයෙන ප්රධානතම ප්රභවයන්වන අපනයන ආදායම (export income), ඍජු විදේශ ආයෝජනයන් (Foreign direct Investments- FDI) හා විදේශ සේවා නියුක්තික සම්ප්රේෂන (remittances) සංවර්ධිත රටවල ආර්ථිකයන් හා ගැට ගැසී ඇති නිසා සංවර්ධිත රටවල්වල ආර්ථිකයන් යථා තත්වයට පත්වනතුරු සංවර්ධනයවන රටවල්වල ආර්ථික ආයෝජනයන්ද පහළ ම්ටමක තිබෙනු ඇතැයි අනුමාන කෙරේ.
සංවර්ධනයවන රටවල් සඳහා මෙම අනුමානයන් සත්යවිය හැකි වුවත් ඉදිරි වර්ෂ කිහිපය තුළ ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථික වර්ධනය පසුගිය දශක කිහිපයට සාපේක්ෂකව අසාමාන්ය ලෙසින් ඉහළ යනු ඇතැයි අපේක්ෂාකළ යුතුය. දශක තුනක කාලයක් තිස්සේ පැවති ත්රස්තවාදය පරාජයත් කිරීමත් සමගම රටතුල ඉස්මතුවි තිබෙන සාමකාමී පරිසරය විදේශ ආයෝජනයන්ට හා සංචාරක කර්මාන්තයට ඉතා ආකර්ෂණීය වීම මීට එක් හේතුවක්වන අතර 2009 අගභාගයේ කොළඹ කොටස් වෙළඳපල (Colombo share market) තුල සිදුවූ පිබිදීම මේ සඳහා ඇති හොඳම සාධකයයි. මීට අමතරව උදාවි ඇති සාමකාමී පරිසරය මෙන්ම ජාත්යන්තර මූල්ය ආයතනවලින් ලබා ගන්නා ණය නැවත ගෙවීම සම්බන්ධයෙන් යහපත් වාර්තාවක් ඇති ශ්රී ලංකාව කෙරෙහි විශ්වාසයක් තබන ජාත්යන්තර මූල්ය ආයතන ශ්රී ලංකාවට වැඩි වැඩියෙන් ණය ලබාදීමට පෙළඹීම නිසා ප්රාග්ධන ආයෝජනයන් සම්බන්ධයෙන් ශ්රී ලංකාවට එතරම් ගැටළුවක් නොවනු ඇත.
මේ නිසා සංවර්ධනයවන රටවල් අතර ඉදිරි දශකයේදී ඉතා සීඝ්ර ආර්ථික වර්ධන වේගයක් ඇති රටක් බවට ශ්රී ලංකාව පත්වීම අනිවාර්යෙන් අපේක්ෂාකල යුතුය.
මූලාශ්රය:
ස්ත්රී-පුරුෂ සමාජභාවයේ අසමානතාවය අවම කරගැනීම අතින් ශ්රී ලංකාව 16 වන තැනට
Sri Lanka placed 16th in the Global Gender Gap Index Ranking 2009
(2010 ජනවාරි 20)
වර්ලඩ් ඉකොනොමික් ෆෝරම් (World Economic Forum) නමැති සංවිධානය මගින් වාර්ෂිකව සිදුකෙරෙන ස්ත්රී පුරුෂ සමාජභාවයේ අසමානතා (gender inequalities) පිළිබඳ ගෝලීය සමීක්ෂණයේ 2009 වාර්තාවට (Global Gender Gap Report 2008) අනුව රටවල් 134 ක් අතුරින් ශ්රී ලංකාව 16 වන ස්ථානයට පත්ව ඇත. මෙයින් අදහස් කරන්නේ ස්ත්රී - පුරුෂ සමාජභාවයේ අසමානතාවය අනිකුත් රටවලට සාපේක්ෂකව ඉතා අඩු මට්ටමක තිබෙන බවය. එනමුත් 2008 මෙම ශ්රේණිගතකිරීමේදී ලැබූ ස්ථානයට (12) වඩා ස්ථාන 4 ක් පහළ බැස තිබීම කණගාටුවට කරුණකි.
2009 ශ්රේණිගත කිරීමේදී (2008 දී මෙන්ම) පළමු ස්ථාන 20 ට අයත් රටවල් අතර සිටින ආසියාතික රටවල් දෙකින් එකක් ශ්රී ලංකාව වීම සතුටට කරුණකි. අනික රටවන්නේ පිලිපීනය වන අතර 2008 දී 6 වන ස්ථානයේ පසුවූ පිලිපීනයද 2009 ශ්රේණිගත කිරිමේදී 9 වන ස්ථානයට පත්ව ඇත. සංවර්ධනය සම්බන්ධයෙන් අප බොහෝවිට ආදර්ශයට ගන්නා සිංගප්පූරුව (85), ජපානය(75), ඇමෙරිකාව (31), කැනඩාව (25) හා ඕස්ට්රේලියාව (20) වැනි අධි සංවර්ධිත රටවල් බොහොමයක් මෙම ශ්රේණිගත කිරීමේදී ශ්රී ලංකාවට වඩා පහළින් සිටිමින් එම රටවල ස්ත්රී-පුරුෂ සමාජ භාවයේ පරතරය සාපේක්ෂකව වැඩිබව පෙන්නුම් කිරීම විශේෂ කරුණක් ලෙස දැකිය හැක.
ස්ත්රී-පුරුෂ සමාජ භාවයේ පරතරය අඩුම රටවල් ලෙස ප්රථම ස්ථාන 4 ට පත්ව ඇත්තේ ස්කැන්ඩිනේවියානු / නොර්ඩික් (Scandinavian / Nordic) රටවල් වන අයිස්ලන්තය, නෝර්වේ, ෆින්ලන්තය හා ස්වීඩනය වන අතර එම රටවල් හතර පසුගිය වර්ෂ තුන තුලම මෙම ශ්රේණිගත කිරිමේ පළමු ස්ථාන 4 හි පසුවීමද විශේෂ සිද්ධියකි.
2006 වර්ෂයේදී වර්ලඩ් ඉකොනොමික් ෆෝරම් නමැති ආයතනය විසින් ආරම්භ කරන ලද මෙම වාර්ෂික ස්ත්රී පුරුෂ සමාජභාවයේ අසමානතා වාර්තාව මගින් මූලික වශයෙන් සිදු කරනු ලබන්නේ ඒ ඒ රටවල්වල විවිධ සම්පත් (resources) හා අවස්ථා (opportunities) ප්රයෝජනයට ගැනීමේදී කාන්තාවන්ට හා පුරුෂයින්ට මතුවන අසමානතා ප්රමාණාත්මකව ගණනය කිරීමට භාජනය කිරීමක් මගින් එක් එක් රටවලට ලකුණුදීමක් සිදුකර එම ලකුණු ප්රමාණය අනුව සමස්ථ ස්ත්රී-පුරුෂ සමාජභාවයේ අසමානතා දර්ශක අගයක් (Gender Gap Index) පිළියෙල කිරීමයි. මේ දර්ශක අගයේ අනුපිළිවෙලට අදාළ රටවල් ශ්රේණිගත කෙරේ.
මෙම ස්ත්රී-පුරුෂ සමජභාවයේ අසමානතා නිර්ණය කිරීම සඳහා ප්රධාන සාධක හතරක් සැලකිල්ලට ගෙන ඇත. ඒවා නම්:
අ) ආර්ථික කටයුතුවලට සහභාගිවීම සඳහා ඇති අවස්ථාවන් (ශ්රම බලකායේ ස්ත්රී පුරුෂ අනුපාතය, වේතනවල විෂමතාවය, ආදායම් විෂමතාවය, කළමනාකරන/ තාක්ෂණික හා වෘත්තිය අංශ නියෝජනයේ ස්ත්රි-පුරුෂ විෂමතාවයන්)
ආ) අධ්යාපනය සඳහා ඇති අවස්ථාවන් (සාක්ෂරතාවයේ හා ප්රාථමික/ද්විතියක/තෘතීයක අධ්යපනයට ඇතුළවන ස්ත්රී පුරුෂ සංඛ්යාව)
ඇ) සෞඛ්ය සේවා ලබා ගැනීමට ඇති අවස්ථාවන් (ස්ත්රිනිගේ හා පුරුෂයන්ගේ ආයු කාලය)
ඈ) දේශපාලනයේ නියැලීමට ඇති අවස්ථාවන් (පාර්ලිමේන්තුව හා ඇමති මණ්ඩලය නියෝජනයේ ස්ත්රී-පුරුෂ අනුපාතය, කාන්තාවන් රාජ්ය නායකත්වය ඉසිලු වර්ෂ ගණන)
මෙම සාධක මත එක් එක් රටවලට ලකුණු ලබා දීම සඳහා උපයෝගී කොට ගෙන ඇත්තේ ඒ ඒ රටවල් වාර්ෂිකව නිකුත් කරන පිළිබඳ සංවර්ධන දත්තයන්ය. මේ සඳහා ඒ ඒ රටවල රාජ්ය සංඛ්යා ලේඛණ ආයතනවලින් හා එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන (UNDP), අන්තර් ජාතික කම්කරු ආයතනය (ILO), ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය (WHO) සහ යුනෙස්කෝව (UNESCO) වැනි අන්තර්ජාතික සංවර්ධන ආයතනවලින් නිකුත් කරන ලද ලේඛණ භාවිතයට ගෙන ඇත.
2009, 2008, 2007 සහ 2006 වර්ෂවල ස්ත්රී-පුරුෂ සමාජභාවයේ අසමානතා ශ්රේණිගත
කිරීම්වලට අනුව ශ්රී ලංකාව ලබා ඇති ස්ථාන
ශ්රේණිගත කිරීම සඳහා භාවිතාකළ සාධක / අනුදර්ශක |
අනුදර්ශක අගය අනුව ශ්රී ලංකාව ලබාගත් ස්ථානය |
|||
2009 |
2008 |
2007 |
2006 |
|
| ආර්ථික කටයුතුවලට ඇති අවස්ථා සහ සහභාගිත්වය (Economic opportunities and participation) | 99 |
99 |
86 |
84 |
| අධ්යාපනය ලැබීම (Educational attainment) | 68 |
64 |
55 |
52 |
| සෞඛ්යය සහ ආයුෂ (Health and Survival) | 1 |
1 |
1 |
1 |
| දේශපාලනික සවිබලවීම (Political empowerment) | 6 |
5 |
7 |
7 |
| සමස්ථ ස්ත්රී-පුරුෂ සමාජභාව අසමානතාවය (Overall Gender Gap) | 16 |
12 |
15 |
13 |
*සෞඛ්ය හා ආයුෂ අනුදර්ශක අගය අනුව පළමු ස්ථානයේ රටවල් 25 ක් ඇත.
සමස්ථ ස්ත්රී පුරුෂ සමාජභාවයේ අසමානතා ශ්රේණියේ ඉහළට යමින් පසුගිය වර්ෂ කිහිපයේදීම ප්රථම ස්ථාන 20 අතර සිටීමට ශ්රී ලංකාවට හැකිවිම ප්රශංසනීය වන අතර ඒ සඳහා මූලිකවී ඇත්තේ සෞඛ්ය සේවාව හා දේශපාලන සවිබලවීම අතින් වාර්ෂිකව ලබාගන්නා ස්ථානවල ප්රගතිය බව පැහැදිළිව පෙනි යයි. එහෙත් ආර්ථික කටයුතුවල නියැලීමේදී හා අධ්යාපන ක්ෂේත්රය තුළ පවතින ස්ත්රී-පුරුෂ අසමානතාවය සාපේක්ෂකව වැඩිබව මෙම වාර්තාව මගින් පෙන්නුම් කරයි.
මූලාශ්ර:
http://www.weforum.org/pdf/gendergap/rankings2009.pdf
http://trendsupdates.com/countries-where-gender-equality-is-best-and-worst-2008-report/
අවසාන මොහොතේ එකඟවූ කෝපන්හේගන් ගිවිසුම
The ‘Copenhagen Accord’ agreed at the last moment
(2009 දෙසැම්බර් 19)
විවිධ සාධක මත විවිධ රටවල් අතර දින 12 ක් පමණ තිස්සේ ඉස්මතුවෙමින් තිබූ විරෝධතා හා ප්රතිවිරෝධතා නිසා අඩාල වෙමින් තිබූ කෝපන්හේගන් දේශගුණික සමුළුව නැවත සාර්ථක මාවතකට ගෙන ඒමට ඇමෙරිකාව, චීනය, බ්රසිලය, ඉන්දියාව හා දකුණු අප්රිකාව යන රටවල් අතර එහි අවසාන දිනයේදී ඇතිවූ එකඟතාවයක් මඟින් හැකිවූ අතර එම එකඟතාවයම ‘කෝපන්හේගන් ගිවිසුම’ (Copenhagen Accord) ලෙසින් පිළිගැනීමට සමුළුවට සහභාගිවූ සියළුම රටවල් එකඟවිය.
මෙම කෝපන්හේගන් ගිවිසුමේ මූලික අන්තර්ගතයන් වන්නේ:
- ගෝලීය උෂ්ණත්වය පූර්ව-කාර්මිකරණ අවධියේ තිබූ උෂ්ණත්වයට වඩා සෙන්ටිග්රේඩ් අංශක 2 ක් නොඉක්මවීමට කටයුතු කිරීමට සියළුම රටවල් එකඟවීමටත්, 2015 දී මෙම උෂ්ණත්ව සීමාව පිළිබඳ නැවත විමර්ශනයකර අවශ්යවුවහොත් එම සීමාව සෙන්ටිග්රේඩ් අංශක 1.5 ට අඩුකිරීම
- සංවර්ධිත රටවල්වලින් නිකුත්කරන හරිතාගාර වායු ප්රමාණය 2050 වනවිට 80% කින් අඩුකිරීම
- වර්ෂයකට ඩොලර් බිලියන 10 බැගින් 2010 සිට 2012 දක්වා (වර්ෂ 3 ක්) දිළිඳු හා සංවර්ධනයවන රටවල් සඳහා දේශගුණික ආධාර වශයෙන් ලබාදීමටත්, 2020 වනවිට එම ප්රමාණය ඩොලර් බිලියන 100 ක් දක්වා වැඩිකිරීම
- දේශගුණික ආධාර ලබාගන්නා දිළිඳු හා සංවර්ධනයවන රටවල් හරිතාගාර වායු අඩුකිරීම එකඟවන පරිදි කරන්නේද යන්න අන්තර්ජාතික ක්රමවේදයක් මගින් විපරම් කිරීම
- 2010 තුළදී හරිතාගාර වායු නික්මවිම අඩුකිරීම සඳහා එක් එක් රටවල් තම රටවල් ගන්නා පියවරයන් ලිඛිතව ඉදිරිපත් කිරීම හා ගිවිසුමට අත්සන් කිරීම
- මෙම පියවරයන් සම්බන්ධයෙන් සාකච්ඡා වට කිහිපයක් 2010 වර්ෂයතුළ පැවැත්වෙන අතර 2010 නොවැම්බර් මස මෙක්සිකෝවේ පැවැත්වෙන එක්සත් ජාතීන්ගේ දේශගුණික සමුළුවේදී මෙම ගිවිසුමට නෛතික හා ක්රියාත්මක (legal and operational)පදනමක් ලබාදිම
මෙම ගිවිසුම සම්මත කරගැනිමට විශාල ලෙසින් බාධාකළ බොලිවියා, කියුබා, සුඩාන හා වෙනිසියුලියානු නායකයින්ගේ විවේචනයවූයේ 2020 වනවිට පොහොසත් සංවර්ධිත රටවල් කපාහැරියුතු හරිතාගාර වායු ප්රමාණය නිශ්චිතව මෙම ගිවිසුමෙහි නොදැක්වීමත් හා මෙම ගිවිසුමෙහි එකඟතාවයන් සඳහා නෛතික බැදීමක් නොමැතිවීමත් නිසා මෙය කිසිදු අර්ථයක් නොමැති සංවර්ධිත රටවල්වලට තම වගකීම් පහසුවෙන් මඟහැරියහැකි ගිවිසුමක්ය යන්නයි.
ඉහත දැක්වූ හේතු නිසාවෙන්ම බොහෝ රාජ්ය නායකයින්ද හා විශේෂයෙන්ම යුරෝපා නායකයින් මෙම ගිවිසුම සම්බන්ධයෙන් එතරම් කැමැත්තක් නොදැක්වූ නමුත් ඔවුන්ගේ මතයවූයේ කිසිදු ගිවිසුමකට නොඑළඹෙනවාට වඩා යම් ගිවිසුමකට එළඹීම හොඳ බවයි. එම නිසා මෙය ආරම්භයක් ලෙස සළකා මෙතැනින් ඉදිරියට මෙම ගිවිසුම යහපත් එකක් බවට පත්කීරිමට උනන්දුවිය යුතුයැයි යන්න බොහෝ රාජ්ය නායකයින්ගේ අදහසවිය.
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ මහලේකම්වරයාට අනුව මෙම ගිවිසුම සඳහා දැනට ලැබී ඇත්තේ දේශපාලනික එකඟතාවයක් (political consensus) පමණක්වන අතර 2010 වර්ෂය තුළදී එය යතාර්ථවාදී (real), ක්රියාත්මකවන (operational) හා විපරම් (monitor) කළහැකි ගිවිසුමක් බවට පත්කළ යුතුය. 2010 වර්ෂයේදී කෙරෙන එම ක්රියාවලියතුලින් මෙම ගිවිසුම නෛතික බැදීම් සහිතව අන්තර්ජාතික නීතියට අනුකූලකළ යුතුය.
මූලාශ්රය:
http://en.cop15.dk/news/view+news?newsid=3073
http://in.reuters.com/article/worldNews/idINIndia-44852720091218
විරෝධතා මධ්යයේ නිමවෙමින් තිබෙන කොපන්හේගන් සමුළුව වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා................................ හරිතාගාර වායු පිටකිරීම අඩුකිරීමට එක් එක් රටවල් දී ඇති ඉලක්ක පාරිසරික විනාශයක් වැළැක්විමට ප්රමාණවත් නොවේ. Emissions pledges not adequate to prevent an environmental catastrophe (2009 දෙසැම්බර් 17) වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා................................ හරිතාගාර වායු කපාහැරීමේ යෝජනා අන්තර්ගත කොපන්හේගන් සමුළුවේ පළමු කෙටුම්පත ඉදිරිපත්වේ වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා................................ දිළිඳු රටවල් සඳහා වාර්ෂිකව ඩොලර් බිලියන 3.6 ක දේශගුණික ආධාර ලබාදීමට යුරෝපා හවුල සූදානම් වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා................................ සංවර්ධිත රටවල්වලින් වායු ගෝලයට කාබන් පිටකිරිම 40% කින් කපාදැමිය යුතුයැයි සංවර්ධනයවන රටවල් බලකර සිටී. වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා................................ සංවර්ධන ආධාර දේශගුණික ආධාර බවට හැරවිමේ සංවර්ධිත රටවල උත්සාහයට දුප්පත් රටවල විරෝධය වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා................................ කාබන් පිට කිරීම සම්බන්ධයෙන් සංවර්ධිත රටවල්වලට වඩා සංවර්ධනයවන රටවලට සීමා පැනවීමේ රහසිගත උත්සාහයක් වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා................................. කෝපන්හේගන් සමුළුවට රාජ්ය නායකයින් 100 කට අධික සංඛ්යාවක් සහභාගිවීමට නියමිතයි |
කෝපන්හේගන් සමුළුවට රාජ්ය නායකයින් 100 කට අධික සංඛ්යාවක් සහභාගිවීමට නියමිතයි
More than 100 Heads of States will attend Copenhagen 2009
(2009 දෙසැම්බර් 07)
වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා.................................
කෝපන්හේගන් 2009 දේශගුණික විපර්යාස සමුළුව හෙට ආරම්භවේ
Copenhagen 2009 Climate Change Summit begins tomorrow
(2009 දෙසැම්බර් 06)
2009 දෙසැම්බර් 7 සිට 18 වන දා දක්වා ඩෙන්මාර්කයේ කෝපන්හේගන් නුවර පැවැත්වීමට නියමිත ගෝලිය දේශගුණික විපර්යාස සමුළුව (Climate change summit) මෙම ශත වර්ෂය තුල මානව වර්ගයාගේ ඉරනම විසඳීමට සමත්වනු ඇතැයි බොහෝ විද්වතුන් හා සංවර්ධන ක්රියාකාරකයින් අදහස් පලකරයි. එක්සත් ජාතීන්ගේ දේශගුණික විපර්යාස සම්මේලනය (United Nations Conference on Climate Change – UNFCC) මගින් සංවිධානය කරන මෙම සමුළුව සඳහා එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජිකත්වය දරන සියළුම රටවල් නියෝජනය කිරීමට නියමිතය.
මෙම සමුළුවේ මූලික අරමුණවී තිබෙන්නේ දේශගුණික විපර්යාස සඳහා තුඩුදෙන හරිතාගාරවායු (Green House Gases - GHG) ප්රමාණය කපාහැරීම සම්බන්ධයෙන් දැනට ක්රියාත්මකවන හා 2012 දී අවසානවන කියෝතෝ සම්මුතිය (Kyoto protocol) අළුත් කිරීම සඳහා නව සම්මුතියකට එළඹිමටය. බෙහෝවිට ‘කෝපන්හේගන් සම්මුතිය’ යනුවෙන් හැඳින්වෙතැයි සිතිය හැකි ඒ මගින් සියළුම රටවල්වලින් නිකුත් කරන මුළු හරිතාගාරවායු ප්රමාණය 2020 වනවිට වර්තමාන ප්රමාණයෙන් 25% ත් 40% ත් අතර ප්රමාණයකින් අඩු කිරීමට අපේක්ෂා කෙරේ.
මෙම දේශගුණික සමුළුව සාර්ථකවීමට සමහරක් රටවල් - විශේෂයෙන්ම සංවර්ධිත හා සීඝ්රයෙන් සංවර්ධනයවන රටවල් එළඹිය යුතු එකඟතා එම රටවල්තුල දේශපාලනික අප්රසාදයන්ට ලක්වීමට බොහෝදුරට ඉඩකඩ ඇත. එම නිසා එවැනි එකඟතා හා තීරණවලට එළඹිමට අවශ්ය දේශපාලන නායකත්වය ලබා දිම සඳහා එම රටවල රාජ්ය නායකයින්ම සහභාගිවිය යුතුයැයි සමුළු සංවිධාකයින්ගේ අදහසවී තිබේ.
වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා................ගවකුර රෝගය මිහිතලයෙන් තුරන් කෙරේ
Rinderpest disease is completely eradicated
(2009 දෙසැම්බර් 03)
එක්සත් ජාතීන්ගේ ලෝක ආහාර හා කාෂිකර්ම සංවිධානයට (Food and Agriculture Organization – FAO) අනුව ගවයන්ට සෑදෙන වසංගත කුර රෝගය (rinderpest disease) මුළුමනින්ම ලෝකයේ සියළුම රටවල්වලින් තුරන් කිරීමට හැකිවී ඇත. මේ සම්බන්ධයෙන් නිල ප්රකාශයක් ඉදිරි මාස 18 තුළ නිකුත් කිරීමට FAO සංවිධානය අපේක්ෂා කරයි.
සත්ව වසංගත රෝගයක් මිනිසා විසින් මුළුමනින්ම තුරන්කර දැමූ ප්රථම අවස්ථාව මෙය වන අතර මෙය දෙවැනි වන්නේ 1980 වන විට වසූරිය තුරන්කර දැමීමටය. FAO සංවිධානය මගින් දශක කිහිපයක් මුළුල්ලේ ගෙනගිය ප්රයත්නයක ප්රථිඵලයක් ලෙස ගව කුර රෝගය තුරන් කිරිමට හැකිවූ බව එම සංවිධානය මගින් නිකුත් කරඇති ප්රකාශනයකින් දැක්වේ. කිසි දිනක තුරන්කර නොහැකිවේයැයි සිතූ මෙම වසංගතය පාලනයකර ගැනීමට හැකිවී ඇත්තේ 1960 දශකයේ නිපදවූ එන්නතක් මගිනි.
ශත වර්ෂ ගණනක් තුල ලෝකයේ සැම කලාපයකම සංවර්ධිත හා සංවර්ධනයවන රටවල් සියල්ලකම පාහේ පැතිර ගිය ගවකුර වසංගත රෝගය නිසා සිදුවූ ආර්ථික පාඩුව අතිමහත් වන අතර එයින් වඩාත් හානියට පත් කලාප වන්නේ දකුනු ආසියාව, මැද පෙරදිග හා උපසහරානු අප්රිකානු කලාපයයි. බටහිර අප්රිකානු රටක්වන නයිජීරියාවට 1980 දශකය කුල පමණක් මෙම රෝගය නිසා සිදුවූ පාඩුව ඇ. ඩොලර් බිලියන 2 ක් පමණවන අතර 1994 දී පමණක් පකිස්ථානය තුළ පැතිර ගිය ගවකුර රෝගය නිසා ගවයින් 50,000 ට අධික සංඛ්යාවක් මරණයට පත්ව ඇත.
මෙම ගවකුර රෝගය පාලනය කිරීම හා තුරන් කිරීම නිසා 1965 – 1998 වකවානුව තුල ඉන්දියාව ලැබූ ප්රතිලාභය ඩොලර් බිලියන 300 කට ආසන්න වන අතර මේ නිසා අප්රිකානු කලාපයේ රටවල් වාර්ෂිකව ඩොලර් බිලියනයක පමණ ප්රතිලාභයක් ලබයි. FAO නිකුත්කර ඇති වාර්තාවට අනුව ගවකුර රෝගය තුරන් කිරිම නිසා ශ්රී ලංකාවද විශාල වශයෙන් ප්රතිලාභ ලබනු ඇත.
මූලාශ්රය:
http://www.fao.org/news/story/en/item/35548/icode/
2009 දූෂිතභාවය ශ්රේණිගත කිරිමට අනුව රටවල් 180 ක් අතුරින් ශ්රී ලංකාවට 97 වන ස්ථානය
Sri Lanka placed 97th in the Corruption Perception Index – CPI ranking of 180 countries
(2009 දෙසැම්බර් 01)
ට්රාන්ස්පේරන්සි ඉන්ටනැෂනල් (Transparency International – TI) නමැති ජාත්යන්තර රාජ්ය නොවන ආයතනය මගින් 2009 සඳහා පසුගිය මස (නොවැම්බර් 17) නිකුත් කරනු ලැබූ දූෂිතභාවය (corruption) ශ්රේණිගත කිරීමේ වාර්තාව අනුව රටවල් 180 අතරින් ශ්රී ලංකාවට ලැබි ඇත්තේ 97 ස්ථානයයි. මිට අවුරුදු පහකට පෙර (2005 දී) එම ශ්රේණිගත කිරීමේදීම 78 වන ස්ථානයේ පසුවූ ශ්රී ලංකාව 2009 වනවිට 97 වන ස්ථානය ගැනීම තුලින් පිළිබිඹුවන්නේ අනෙකුත් රටවලට සාපේක්ෂකව ශ්රී ලංකාවේ දූෂිතභාවය වැඩිවී ඇති බවය.
ට්රාන්ස්පේරන්සි ඉන්ටනැෂනල් මගින් වාර්ෂිකව කරනු ලබන දූෂිතභාවය අනුව රටවල් ශ්රේණිගත කිරීම වර්ෂ කිහිපයක් මුළුල්ලේ සිදුවු අතර දූෂිතභාවය තක්සේරු කිරීම ඒ ඒ රටවල සමීක්ෂණ (survey) ක්රියාවලියක් සිදුකරන අතර එම සමීක්ෂණ ඇසුරෙන් දූෂිතභාවය ඇතැයි යන්න දනවන දර්ශක අගයක් (Corruption Perception Index – CPI) සෑම රටකටම පිළියෙල කරනු ලබයි. මෙම දූෂිතභාව දර්ශක අගය 1 සිට 10 දක්වා වන අතර දර්ශක අගය අඩුරටවල් වඩා දූෂිත ලෙස සැළකේ.
ශ්රේණිගත කිරීම සිදුවන්නේ වැඩිම දර්ශක අගය ඇති (අඩුවෙන්ම දූෂිත) රට පළමු ස්ථානයට තබා ආරෝහණ පිළිවෙලට රටවල් ස්ථානගත කිරිමෙනි. මෙම ශ්රේණිගත කිරීම මගින් එක් එක් රටවල්වල දූෂිතභාවය අනිකුත් රටවල්වලට සාපේක්ෂව කෙතරම්දැයි වටහාගැනීමට හැකිවනු ඇත. උදාහරණයක් ලෙස ගතහොත් 2009 දූෂිතභාව දර්ශක අගය 9.4 ක්වු ස්විට්සර්ලන්තය දූෂිත බවින් අඩුම රට ලෙස දූෂිතභාව ශ්රේණියේ පළමු ස්ථානය ගන්නා අතර දූෂිතභාව දර්ශක අගය 1.1 ක් ගන්නා සෝමාලියාව එම ශ්රේණියේ 180 වන නොහොත් අවසාන ස්ථානයට පත්ව ඇත.
2009 දූෂිතභාවය තක්සේරු කරගැනීමේ සමීක්ෂණයට භාජනයකළ රටවල් 180 අතරින් 5 ට වඩා වැඩි දර්ශක අගයක් ඇති (නොහොත් දූෂිතභාවය අඩුයැයි සැළකිය හැකි ) රටවල් ඇත්තේ 49 ක් පමණි. දර්ශක අගය 5 ට වඩා අඩු රටවල් අතිශයින් දූෂිතයැයි සැළකෙන අතර එවැනි රටවල් 131 ක් ඇත. මෙයින් පැහැදිළි වන්නේ දුෂිතභාවය ලෝකයේ සෑම අස්සක් මුල්ලක් පුරා රටවල් අතර ව්යාප්තව ඇති බවය.
මෙම දූෂිතභාව දර්ශකය පිළියෙල කිරිම සඳහාවන සමික්ෂණයන් ඒ ඒ රටවල රාජ්ය අංශය පමණක් ඉලක්ක කර සිදුකරන බැවින් මෙම දර්ශකය මගින් සත්ය වශයෙන්ම පිළිබිඹුවන්නේ රාජ්ය අංශයේ දූෂිතභාවය පමණි.
ශ්රී ලංකාවේ දූෂිතභාව දර්ශක අගය පසුගිය වර්ෂ කිහිපයතුළ එකම මට්ටමක තිබෙන නමුත් ආසියානු කලාපයේ රටවල් හා සංසන්දනය කරනවිට එම අගය පහළ මට්ටමක (නොහොත් වඩා දූෂිත) තිබීම එතරම් යහපත් ලක්ෂණයක් නොවේ. සංවර්ධනයවීම සඳහා බොහෝ ශ්රී ලාංකිකයින් ආදර්ශයට ගන්නා සිංගප්පූරුවේ දූෂිතභාව දර්ශක අගය ඉතා ඉහළ මට්ටමක (දූෂිතබව ඉතා අඩු) තිබෙන අතර එම තත්වයට යෑමට නම් ශ්රී ලංකාව තුල විශාල සමාජ විපර්යාසයක් සිදුවිය යුතු බව පෙනේ. දකුණු ආසියානු කලාපයේ ඉතා දිළිඳු රටක් ලෙස සැලකෙන භූතානයේ දූෂිතභාවය ශ්රී ලංකාව පමණක් නොව එම කලාපයේ ඉතා සීඝ්රයෙන් සංවර්ධනයවන චිනය, මැලේසියාව හා ඉන්දියාව වැනි රටවල්වලටත් වඩා අඩුවීම විශේෂත්වයක්වන අතර එයින් ගම්යවන්නේ දූෂිත බවින් තොරවීමට නම් රටක් ආර්ථික වශයෙන් ඉහළ මට්ටමක සිටිය යුතුම නොවන බවයි.
.jpg)
දූෂිතභාවය අඩුකරගැනීම අතින් පසුගිය වර්ෂ කිහිපයතුළ ඉන්දියාවද සැළකියයුතු ප්රගතියක් ලබාගෙන ඇති බව පෙනෙන්නේ 2005 දී 2.9 ක්වූ දර්ශක අගය 2009 වනවිට 3.4 ක් දක්වා වැඩිවීමෙන් හා 2005 ශ්රේණිගත කිරීමේදී 88 ස්ථානයේ පසුවුවත් 2009 වනවිට 84 වන ස්ථානයට පත්ව ඇති බැවිනි.
දූෂිතභාවය තක්සේරු කිරීම හා ශ්රේණිගත කිරීම මගින් පැහැදිළිවන තවත් කරුණක්වන්නේ යුද්ධ හා සිවිල් ගැටුම්වලට මැදිවී තිබෙන සෝමාලියාව, ඇෆ්ගනිස්තානය, මියන්මාරය හා සුඩානය වැනි රටවල්වල දූෂිතභාවය ඉතා ඉහළ මට්ටමක තිබෙන බවයි. ඒ කරුණ සත්යයක් නම් යුදගැටුම් නිමවූ ශ්රී ලංකාවේද දූෂිතභාවය ඉදිරි අවුරුදු කිහිපය තුලදී අඩුවනු ඇතැයි අනුමානකල හැක. එහෙත් පසුගිය වර්ෂ කිහිපයක දූෂිතභාව දර්ශක අගයන් වෙනස්වූ ආකාරය දෙස බලනකල පෙනී යන්නේ රටක් තුල මුල් බැසගත් දූෂිතභාවය අඩුවිමට සෑහෙන කලක් යන බවය.
මූලාශ්රය:
http://www.transparency.org/policy_research/surveys_indices/cpi/2009/cpi_2009_table
පසුගිය මාසවල සංවර්ධන පුවත් |
||
|---|---|---|
2007 |
2008 |
2009 |